Zasady wystawiania recept

Rodzaje recept

Recepta „biała”

Standardowy wzór recepty, określony w załączniku nr 6 do rozporządzenia MZ w sprawie recept lekarskich. Recepta ta stosowana jest do ordynowania wszystkich leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych, w tym refundowanych, nierefundowanych, recepturowych - o kategorii dostępności „Rp”, „Rpz”, oraz niektórych leków „OTC” (pacjent może mieć dodatkowe uprawnienia pozwalające na wydanie leku bezpłatnie).


Recepta Rpw

Dawniej recepta z wtórnikiem - przepisuje się na niej leki o kategorii dostępności Rpw. Od 1 stycznia 2013 r. druki recept Rpw są białe, nie są wystawiane z kopią i nie są drukami ścisłego zarachowania. Wzór recepty na lek posiadający kategorię dostępności „Rpw” określa załącznik nr 7 do rozporządzenia MZ w sprawie recept lekarskich.


Recepta farmaceutyczna

Recepta wystawiona przez farmaceutę posiadającego prawo wykonywania zawodu, w przypadku nagłego zagrożenia zdrowia pacjenta. Wystawiona na produkty lecznicze o kategorii dostępności Rp lub Rpz w ilości jednego najmniejszego dostępnego w aptece opakowania produktu leczniczego dopuszczonego do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem produktów leczniczych zawierających środki odurzające, substancje psychotropowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.


Recepta transgraniczna

Na recepcie transgranicznej nie może być przepisany lek o kategorii dostępności „Rpw”. Do jej wystawienia stosuje się standardową białą receptę. Od „zwykłej recepty” różni się głównie zakresem danych jaki jest wymagany do jej wystawienia (patrz: zasady wystawiania recept). Wprowadzono ją, aby zapewnić pacjentowi prawo do otrzymania leku na terenie UE na podstawie recepty wystawionej w innym państwie członkowskim niż państwo jej realizacji.


Recepta dla osób uprawnionych do świadczeń na podstawie przepisów o koordynacji

Receptę wystawia się na białym druku dla obywateli państw członkowskich UE i EFTA ubezpieczonych w tychże państwach i w związku z tym posiadających uprawnienia do świadczeń zdrowotnych w Polsce.


Prawidłowo wystawiona recepta lekarska
  • Osoba wystawiająca receptę może przepisać dla jednego pacjenta jednorazowo maksymalnie:
    • Bez podawania na recepcie sposobu dawkowania (z zastrzeżeniem odnośnie leku/ leku recepturowego, który zawiera w swoim składzie środek odurzający lub substancję psychotropową z grup I-N, II-N, II-P, III-P, IV-P lub leku recepturowego zawierającego w swoim składzie substancję zaliczoną do wykazu A):
      • Ilość leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobu medycznego odpowiadającą 2 najmniejszym opakowaniom:
        • Tego leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobu medycznego określonych w wykazie produktów refundowanych leków – w przypadku recept na refundowane leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyroby medyczne, wymienione w tym wykazie.
        • Tego leku, dla leku dopuszczonego do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - w przypadku recept na leki niepodlegające refundacji wystawionych dla pacjentów posiadających uprawnienie IB
      • 100 sztuk strzykawek do insuliny wraz z igłami
      • 100 sztuk pasków diagnostycznych
    • Ilość środka antykoncepcyjnego na 120 dni stosowania (jedna recepta)
    • Podając na recepcie sposób dawkowania (z zastrzeżeniem odnośnie leku/ leku recepturowego, który zawiera w swoim składzie środek odurzający lub substancję psychotropową z grup I-N, II-P - o kategorii dostępności Rpw):
    • Ilość leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobu medycznego niezbędną pacjentowi do maksymalnie 120-dniowego stosowania wyliczonego na podstawie określonego na recepcie sposobu dawkowania

  • Na jednej recepcie można przepisać podwójną ilość leku recepturowego (2 x Ryczałt).
  • W przypadku recept, o których mowa powyżej (pt. 2), na maści, kremy, mazidła, pasty albo żele do stosowania na skórę, można przepisać 10-krotną ilość recepturowego (10 x Ryczałt na jednej recepcie).
  • Ilość leku recepturowego, którego dotyczy odpłatność ryczałtowa (1 ryczałt):

    • do 20 szt. proszków dzielonych
    • do 80 g proszków niedzielonych (prostych i złożonych
    • do 12 szt. czopków, globulek, pręcików
    • do 250 g roztworów, mikstur, zawiesin, emulsji do użytku wewnętrznego
    • do 500 g płynnych leków do stosowania zewnętrznego (jeżeli zawierają spirytus, jego ilość w przeliczeniu na spirytus 95% nie może przekroczyć 100 g)
    • do 100 g maści, kremów, mazideł, past oraz żeli
    • 40 g kropli do użytku wewnętrznego i zewnętrznego
    • do 100 g mieszanek ziołowych
    • do 30 szt. pigułek
    • do 500 g klein
    • do 10 g kropli do oczu, uszu i nosa oraz maści do oczu, uszu i nosa sporządzanych w warunkach aseptycznych
  • Osoba uprawniona może wystawić:
    • Do 12 recept na następujące po sobie okresy stosowania nieprzekraczające łącznie 360 dni stosowania, z zastrzeżeniem, że na jednej recepcie nie można przepisać leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobu medycznego na więcej niż 120 dni stosowania
    • B. w przypadku recept na środki antykoncepcyjne tj. jedna recepta na 120 dni, z możliwością wystawienia do 12 recept na w sumie 360 okres kuracji
    • W przypadku recept, na lek recepturowy na maści, kremy, mazidła, pasty albo żele do stosowania na skórę (pt. 3) - do 16 recept niezbędnych pacjentowi do maksymalnie łącznie 120-dniowego okresu stosowania
Recepta na lek odurzajacy lub psychotropowy z grup II-N, III-P, IV-P
  • Recepta wypisywana na zwykłym blankiecie - załącznik nr 6 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 kwietnia 2018 r. w sprawie recept lekarskich (Dz.U. z 2018 r. poz. 745, z późn. zm.) http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20180000745/O/D20180745.pdf
  • Powyższych leków (grypy II-N, III-P, IV-P) nie można wpisać do innych leków wypisanych na recepcie.
  • Na jednej recepcie można wypisać tylko jeden lek.
  • Na recepcie należy podać słownie sumaryczną ilość środka odurzającego lub substancji psychotropowej wyrażoną słownie albo ilość środka odurzającego lub substancji psychotropowej wyrażoną słownie za pomocą ilości jednostek dawkowania oraz wielkości dawki.
  • Należy zawsze podać dawkowanie.
  • Lekarz może wypisać Ilość leku niezbędną pacjentowi do maksymalnie 120-dniowego stosowania wyliczonego na podstawie określonego na recepcie sposobu dawkowania.
  • Wystawienie recepty należy odnotować w dokumentacji medycznej pacjenta poprzez dokonanie w niej odpowiedniego wpisu.
  • Termin realizacji recepty 30 dni.
  • Leki zawierające w opakowaniu więcej niż 720 mg pseudoefedryny, 240 mg kodeiny, 360 mg dekstrometorfanu muszą zostać przepisane na recepcie.
Recepta na lek odurzający lub psychotropowy z grup I-N, II-P, o kategorii dostępności Rpw
  • Recepta wypisywana na specjalnym blankiecie recepty zawierający unikalny numer identyfikujący receptę. Zakresy liczb będące unikalnymi numerami identyfikującymi recepty na leki posiadające kategorię dostępności „Rpw” przydzielane są przez dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu Wojewódzkiemu Inspektorowi Farmaceutycznemu i mogą być wykorzystane tylko raz. Dodatkowo pojawia się na recepcie Rpw (nie Rp jak na receptach zwykłych).
  • Powyższych leków (grypy I-N, II-P) nie można wpisać do innych leków wypisanych na recepcie.
  • Na jednej recepcie można wypisać tylko jeden lek.
  • Na recepcie należy podać słownie sumaryczną ilość środka odurzającego lub substancji psychotropowej wyrażoną słownie albo ilość środka odurzającego lub substancji psychotropowej wyrażoną słownie za pomocą ilości jednostek dawkowania oraz wielkości dawki.
  • Jeżeli nie można obliczyć sumarycznej ilości przepisanych środków odurzających lub substancji psychotropowych, osoba wydająca lek przyjmuje, że są to dwa najmniejsze opakowania.
  • Należy zawsze podać dawkowanie.
  • Termin realizacji – 30 dni (zmiana z 14 dni).
  • Lekarz może wypisać Ilość leku niezbędną pacjentowi do maksymalnie 90-dniowego (zmiana z 30-dniowego) stosowania wyliczonego na podstawie określonego na recepcie sposobu dawkowania.
  • Można wystawić do 3 recept na następujące po sobie okresy stosowania nieprzekraczające łącznie 90 dni stosowania.
  • Wystawienie recepty na lek z tej grupy należy odnotować w dokumentacji pacjenta.
  • Osoba wystawiająca receptę zobowiązana jest obok przepisanej dawki postawić wykrzyknik i zapisać ją słownie oraz umieścić swój czytelny podpis i pieczęć jeżeli dawka jednorazowa lub dobowa leku z grupy I-N lub II-P przekracza dawkę maksymalną, bądź gdy poniższe wykazy nie określają dawki maksymalnej: Farmakopei Europejskiej, Farmakopei Polskiej lub odpowiedniej farmakopei uznawanej w państwach członkowskich UE albo w Charakterystyce Produktu Leczniczego.
  • Recepta wraz z zapotrzebowaniem na sprowadzenie z zagranicy produktów leczniczych, zawierających w swoim składzie środki odurzające lub substancje psychotropowe, nieposiadających pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, niezbędnych dla ratowania życia lub zdrowia pacjentów realizowane są zgodnie z przepisami art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2019 r. poz. 499).
  • Apteka, wraz z lekiem recepturowym zawierającym środek odurzający, substancję psychotropową lub prekursor kategorii I, wydaje opis recepty.
  • Opis recepty może nie zawierać składu leku recepturowego, jeżeli na recepcie zamieszczono adnotacji „wydać opis bez składu”.
  • Leki zawierające w opakowaniu więcej niż 720 mg pseudoefedryny, 240 mg kodeiny, 360 mg dekstrometorfanu muszą zostać przepisane na recepcie.
Recepta farmaceutyczna

Informacje ogólne

Specjalnym uprawnieniem przysługującym wyłącznie farmaceucie jest możliwość wydania w aptece produktu leczniczego w przypadku zagrożenia życia bądź zdrowia pacjenta na receptę farmaceutyczną.

W przypadku nagłego zagrożenia życia pacjenta farmaceuta posiadający prawo wykonywania zawodu, może wydać bez recepty lekarskiej produkt leczniczy zastrzeżony do wydawania na receptę w najmniejszym terapeutycznym opakowaniu, z wyłączeniem środków odurzających, substancji psychotropowych i prekursorów kategorii 1.
Wydanie leku w takiej sytuacji nie wymaga już wystawienia recepty farmaceutycznej.

W przypadku nagłego zagrożenia zdrowia pacjenta, farmaceuta posiadający prawo wykonywania zawodu może wystawić receptę farmaceutyczną.

Recepta farmaceutyczna może być wystawiona wyłącznie na produkty lecznicze o kategorii dostępności Rp lub Rpz w ilości jednego najmniejszego dostępnego w aptece opakowania produktu leczniczego dopuszczonego do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem produktów leczniczych zawierających środki odurzające, substancje psychotropowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, czyli leków o kategorii dostępności Rpw.

Recepta farmaceutyczna jest wystawiana w postaci elektronicznej, a w postaci papierowej w przypadku:

  • braku dostępu farmaceuty do systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 7 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia,
  • recepty dla osoby o nieustalonej tożsamości,
  • wystawienia przez farmaceutę, o którym mowa w art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich.

Recepta farmaceutyczna musi zawierać dane, o których mowa w art. 96a ust. 1 pkt 1-4 i pkt 5 lit. a ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne, oraz przyczynę wydania. Podanie przyczyny wydania produktu leczniczego na podstawie recepty farmaceutycznej jest istotne dla celów ewentualnej kontroli apteki ze strony wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Możliwość kwestionowania przyczyn takiego wydania wydaje się dość mocno ograniczona, gdyż to farmaceuta podejmuje decyzję w ramach swoich uprawnień zawodowych, w zakresie okoliczności wydania leku, które nigdy nie będą dokładnie znane podmiotowi kontrolującemu.

Od 2015 roku receptę farmaceutyczną może wystawić każdy farmaceuta (posiadający prawo wykonywania zawodu), a nie tylko kierownik oraz, co ważne, może to zrobić również w przypadku zagrożenia zdrowia, nie tylko życia.

Recepta jest realizowana ze 100% odpłatnością.

Recepty farmaceutyczne przechowuje się przez okres 5 lat, licząc od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym zostały zrealizowane.

Recepta po zrealizowaniu w aptece podlega ewidencjonowaniu.
Ewidencja recept farmaceutycznych jest prowadzona na bieżąco w postaci elektronicznej albo papierowej, w sposób umożliwiający identyfikację osób dokonujących w niej wpisów oraz odzwierciedlający daty realizacji tych recept, a także pozwala na określenie liczby recept farmaceutycznych zrealizowanych w okresie roku kalendarzowego.

Wzór ewidencji recept farmaceutycznych jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 października 2018 r. w sprawie zapotrzebowań oraz wydawania z apteki produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych.

Jeśli zagrożone jest zdrowie lub życie pacjenta i nie ma on dostępu do lekarza, to recepta farmaceutyczna stworzona jest właśnie do takich sytuacji i żadna inspekcja nie powinna podważyć zasadności jej wystawienia.

Do farmaceuty należy ocena, czy dana sytuacja stanowi zagrożenie życia lub zdrowia pacjenta. Ustawa Prawo farmaceutyczne nie definiuje pojęć nagłego zagrożenia życia oraz nagłego zagrożenia zdrowia. Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym określa definicję stanu nagłego zagrożenia zdrowotnego, zgodnie z którą jest to stan polegający na nagłym lub przewidywanym w krótkim czasie pojawieniu się objawów pogarszania zdrowia, którego bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu lub uszkodzenie ciała lub utrata życia, wymagający podjęcia natychmiastowych medycznych czynności ratunkowych i leczenia.

Według NFZ do takich przypadków należą np.: utrata przytomności; zaburzenia świadomości; drgawki, nagły, ostry ból w klatce piersiowej, zaburzenia rytmu serca, nasilona duszność, nagły ostry ból brzucha, uporczywe wymioty, gwałtownie postępujący poród, ostre i nasilone reakcje uczuleniowe (wysypka, duszność) będące efektem zażycia leku; ukąszenia, czy użądlenia przez jadowite zwierzęta; zatrucia lekami, środkami chemicznymi czy gazami; rozległe oparzenia, udar cieplny, wyziębienie organizmu, porażenie prądem, podtopienie lub utonięcie, agresja spowodowana chorobą psychiczną, dokonana próba samobójcza, upadek z dużej wysokości, rozległa rana, będąca efektem urazu, urazy kończyny dolnej uniemożliwiające samodzielne poruszanie się.

Możliwości diagnostyczne w aptece są bardzo ograniczone, dlatego niezależnie od posiadanej specjalistycznej wiedzy i doświadczenia zawodowego, każda taka sytuacja powinna być rozpatrywana indywidualnie. Ważne będą wszystkie informacje uzyskane od pacjenta, w szczególności dotyczące zdiagnozowanych u niego chorób przewlekłych oraz przyjmowanych leków.

Recepta transgraniczna

Recepta wystawiona przez osobę uprawnioną, na prośbę pacjenta, który zamierza zrealizować ją w innym kraju aniżeli Rzeczypospolita Polska. Zapewnia pacjentowi prawo do otrzymania leku na terenie Unii Europejskiej na podstawie recepty wystawionej w innym państwie członkowskim niż państwo jej realizacji.

Recepta transgraniczna może być zrealizowana wyłącznie za pełną odpłatnością – niezależnie od uprawnień przysługujących pacjentowi w Polsce.

Wprowadzając jednolity system umożliwiający właściwe rozpoznanie recepty transgranicznej na terenie wszystkich państw Unii, Komisja Europejska określiła dla nich minimalne wymagania.

Dane, które muszą się znaleźć na recepcie transgranicznej:

  • imię lub imiona i nazwisko pacjenta;
  • datę urodzenia pacjenta;
  • imię lub imiona i nazwisko osoby wystawiającej receptę;
  • kwalifikacje zawodowe osoby wystawiającej receptę (tytuł zawodowy);
  • dane do bezpośredniego kontaktu osoby wystawiającej receptę (adres e-mail lub numer telefonu lub faksu wraz z prefiksem międzynarodowym);
  • adres miejsca udzielania świadczenia z dopiskiem „Polska” albo skrót „PL”;
  • międzynarodowa nazwa leku, a w przypadku podania nazwy handlowej, musi uzasadnić powody użycia tej nazwy;
  • postać;
  • dawkę (moc);
  • ilość;
  • sposób dawkowania;
  • datę wystawienia recepty;
  • złożony na awersie recepty własnoręczny podpis osoby wystawiającej receptę.

Ograniczenia

Na recepcie transgranicznej nie może być przepisany lek o kategorii dostępności „Rpw”, czyli taki, który zawiera środki odurzające lub substancje psychotropowe.

Odpłatność za receptę transgraniczną

Recepta transgraniczna, która nie została zrealizowana w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej, może zostać zrealizowana w Polsce za pełną odpłatnością.

Jeśli recepta została wystawiona zgodnie z przepisami uprawniającymi do jej realizacji i refundacji przez NFZ, może być zrealizowana w Polsce z uwzględnieniem odpłatności określonych w ustawie o refundacji.

Recepta wystawiona w państwie innym aniżeli Rzeczpospolita Polska, poza UE

Każda recepta wystawiona w innym państwie, niebędąca receptą transgraniczną, może zostać zrealizowana za pełną odpłatnością jeżeli zawiera:

  • imię i nazwisko pacjenta
  • adres pacjenta
  • nazwę powszechnie stosowaną (międzynarodową) albo handlową leku
  • postać
  • dawkę
  • ilość
  • datę wystawienia recepty
  • dane osoby wystawiającej receptę w formie nadruku lub pieczęci
  • podpis osoby wystawiającej receptę.

Recepta dla osób uprawnionych do świadczeń na podstawie przepisów o koordynacji

Karta EKUZ - Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego

  • EKUZ wydawana jest w celu poświadczenia prawa osoby ubezpieczonej oraz członków jej rodziny do rzeczowych świadczeń zdrowotnych, które stają się niezbędne z przyczyn medycznych, biorąc pod uwagę charakter tych świadczeń oraz przewidywany czas pobytu na terenie innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej (UE) oraz Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), tak aby posiadacz karty nie musiał wracać do państwa właściwego lub państwa zamieszkania przed końcem planowanego pobytu, w celu poddania się wymaganemu leczeniu.
  • EKUZ to plastikowa karta, wielkości bankomatowej, bez zdjęcia. Wydawany przez NFZ lub instytucję zagraniczną.
  • EKUZ wystawiany jest na każdego ubezpieczonego z osobna, także na dziecko.

EKUZ wydana w każdym z państw członkowskich UE/EFTA wygląda analogicznie i zawiera ten sam, usystematyzowany zestaw danych:

  • nazwisko i imię posiadacza karty,
  • osobisty numer identyfikacyjny posiadacza karty albo, w razie jego braku, numer ubezpieczonego, od którego pochodzą prawa posiadacza karty,
  • datę urodzenia posiadacza karty,
  • datę ważności karty,
  • kod ISO państwa członkowskiego UE/EFTA wydającego kartę,
  • numer identyfikacyjny i akronim instytucji właściwej,
  • numer logiczny karty.

Karta EKUZ – uprawnienia

EKUZ uprawnia do świadczeń opieki zdrowotnej:

  • osoby podróżujące (głównie) w celach turystycznych,
  • w sytuacji nagłej,
  • w zakresie niezbędnym z przyczyn medycznych, biorąc pod uwagę charakter świadczeń oraz przewidywany czas pobytu w kraju UE/EFTA (Islandia, Norwegia, Szwajcaria, Lichtenstein),
  • w placówkach mających umowę z tamtejszą kasą chorych (odpowiednikiem NFZ),
  • na zasadach obowiązujących w kraju pobytu.

Zakres terytorialny działania EKUZ

Przepisy o koordynacji obowiązują w 28 państwach członkowskich Unii Europejskiej: Austrii, Belgii, Bułgarii, Chorwacji, Cyprze, Czechach, Danii, Estonii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Irlandii, Litwie, Luksemburgu, Łotwie, Malcie, Niemczech, Polsce, Portugalii, Rumunii, Słowacji, Słowenii, Szwecji, Węgrzech, Wielkiej Brytanii, Włoszech.
Ww. przepisy obowiązują również na terytoriach:

  • francuskich: Gwadelupie, Martynice, Reunion i Gujanie Francuskiej,
  • portugalskich: na Azorach i Maderze,
  • hiszpańskich: Majorce, Minorce, Ibizie i Wyspach Kanaryjskich.

Przepisów unijnych nie stosuje się w przypadku: Danii - na obszarze Grenlandii i Wysp Owczych oraz Wielkiej Brytanii - na Wyspach Normandzkich: Jersey, Guernsey, Alderney, Herm, Sark oraz na Wyspie Man.
Przepisy o koordynacji stosuje się również w państwach EFTA, tj. Islandii, Norwegii, Szwajcarii oraz Lichtensteinie.

Karta EKUZ – termin ważności

Zasady dotyczące okresu ważności karty EKUZ wydawanej w związku z pobytem czasowym, np. wyjazd turystyczny, który nie jest związany z pracą.

Okres ważności Grupa docelowa
Do 5 lat
  • Osoby pobierające świadczenia emerytalne.
  • Osoby zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny w wieku poniżej 18 roku życia (okres ważności karty nie może być dłuższy niż data ukończenia przez te osoby 18 rok życia);
  • Osoby nieubezpieczone, które nie ukończyły 18 roku życia i posiadają polskie obywatelstwo (okres ważności karty nie może być dłuższy niż data ukończenia przez te osoby 18 rok życia);
  • Dzieci/uczniowie, posiadający własny tytuł do ubezpieczenia w wieku poniżej 18 roku życia (okres ważności karty nie może być dłuższy niż data ukończenia przez te osoby 18 rok życia);
  • Osoby pobierające nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.
Do 18 miesięcy Osoby ubezpieczone, tj.:
  • osoby "zatrudnione";
  • osoby prowadzące pozarolniczą i rolniczą działalność gospodarczą;
  • osoby pobierające zasiłek / świadczenie przedemerytalne
  • osoby pobierające rentę;
  • osoby zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny w wieku powyżej 18 roku życia;
  • dzieci/uczniowie, posiadający własny tytuł do ubezpieczenia w wieku powyżej 18 roku życia
  • studenci zgłoszeni do ubezpieczenia zdrowotnego przez uczelnię.
Do 6 miesięcy Osoby nieubezpieczone uprawnione na podstawie przepisów krajowych, tj.:
  • nieubezpieczone osoby, które nie ukończyły 18 roku życia, posiadają miejsce zamieszkania na terytorium RP, które uzyskały status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy (okres ważności karty nie może być dłuższy niż data ukończenia przez te osoby 18 rok życia);
  • nieubezpieczone kobiety posiadające obywatelstwo polskie i miejsce zamieszkania na terytorium RP w okresie ciąży i porodu;
  • nieubezpieczone kobiety posiadające status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy oraz miejsce zamieszkania na terytorium RP w okresie ciąży i porodu.
Do 2 miesięcy
  • Osoby bezrobotne zarejestrowane w Urzędzie Pracy,
  • Niewymienione wcześniej osoby ubezpieczone.
Do 90 dni
  • Osoby, które spełniają kryterium dochodowe do otrzymywania świadczeń z pomocy społecznej i otrzymały decyzję np. wójta, burmistrza (uprawnione na podstawie art. 54 ustawy o świadczeniach)
Do 42 dni
  • Nieubezpieczone kobiety posiadające obywatelstwo polskie i miejsce zamieszkania na terytorium RP w okresie połogu;
  • Nieubezpieczone kobiety posiadające status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy oraz miejsce zamieszkania na terytorium RP w okresie połogu.

UWAGA: W przypadku uzyskania przez oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia informacji o utracie prawa wnioskodawcy do świadczeń finansowanych ze środków publicznych, okres ważności, na jaki wydana ma być EKUZ, nie może być dłuższy niż okres przysługującego wnioskodawcy uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Dokumenty uprawniające do rzeczowych świadczeń zdrowotnych
Zgodnie z przepisami o koordynacji każde z państw członkowskich UE/EFTA wydaje dla osób objętych danym systemem opieki zdrowotnej dokumenty potwierdzające prawo do korzystania z leczenia w innych państwie oprócz EKUZ do tych dokumentów należą także Certyfikat Tymczasowo Zastępujący EKUZ i dokumenty przenośne (S1, S2, S3, DA1).

Certyfikat Tymczasowo Zastępujący EKUZ
Wydawany jest przez kraje członkowskie UE/EFTA w języku urzędowym państwa, w którym dana osoba jest ubezpieczona w sytuacji zagubienia karty EKUZ lub pilnego wyjazdu bez możliwości uzyskania karty. Certyfikat zastępczy uprawnia do opieki zdrowotnej w zakresie niezbędnym, z przyczyn medycznych, dla kontynuowania pobytu w Polsce.

S1 (dawny formularz E106, E109, E120, E121) – dokument potwierdzający prawo do pełnego zakresu rzeczowych świadczeń zdrowotnych w miejscu zamieszkania, innym niż państwo właściwe. Wydawany jest przez instytucję właściwą ubezpieczonemu w danym państwie członkowskim UE/EFTA oraz członkom rodziny ubezpieczonego. Osoba, której instytucja właściwa wydała dokument S1, uzyskuje prawo do świadczeń w miejscu zamieszkania po jego rejestracji w instytucji miejsca zamieszkania. W Polsce dokument S1 należy zarejestrować w oddziale wojewódzkim NFZ właściwym ze względu na miejsce zamieszkania. Po dokonaniu rejestracji dokumentu S1, oddział wojewódzki NFZ wydaje poświadczenie dokumentu S1, potwierdzające prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwane dalej „Poświadczeniem”.

S2 (dawny formularz E112) – dokument wydawany przez instytucję właściwą w celu potwierdzenia prawa do określonego rodzaju leczenia planowanego za granicą. Dokument S2 potwierdza wyłącznie prawo posiadacza dokumentu do świadczeń w zakresie wskazanym w tym dokumencie.

S3 - dokument wydawany przez instytucję właściwą dla byłego pracownika przygranicznego w celu potwierdzenia uprawnień do korzystania z określonych rodzajów leczenia w państwie ostatniego miejsca pracy. Zgodnie z przepisami o koordynacji, pracownik przygraniczny, który przeszedł na emeryturę lub rentę inwalidzką, jest uprawniony w przypadku choroby do dalszego uzyskiwania świadczeń rzeczowych w państwie członkowskim, w którym ostatnio wykonywał pracę najemną lub pracę na własny rachunek, w zakresie w jakim jest to kontynuacja opieki, która została rozpoczęta w tym państwie członkowskim. Określenie „kontynuacja opieki” oznacza dalsze badanie, diagnozowanie i leczenie choroby przez cały okres jej trwania.

DA1 (dawny formularz E123) - dokument wydawany przez instytucję właściwą w celu potwierdzenia prawa do opieki medycznej na podstawie ubezpieczenia od wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Dokument DA1 wydaje się ubezpieczonym, którzy zamieszkują, przebywają lub przenoszą się do innego państwa członkowskiego UE/EFTA niż to, w którym są ubezpieczeni od wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Dokument DA1 wydawany jest zarówno osobom przenoszącym miejsce zamieszkania do innego państwa członkowskiego UE/EFTA niż państwo właściwe, jak również wówczas, gdy osoba, która uległa wypadkowi przy pracy zamierza skorzystać z leczenia następstwa wypadku lub choroby zawodowej w trybie leczenia planowanego.


Recepta

Recepta uprawniająca do świadczenia na podstawie karty EKUZ lub poświadczenia NFZ musi być wystawiona przez polskiego lekarza na zasadach obowiązujących w Polsce.
Apteka wraz z zestawieniem refundacyjnym przekazuje do OW NFZ kserokopię dokumentu uprawniającego do świadczeń na podstawie przepisów o koordynacji tj. karta EKUZ lub formularz E.

Osoba realizująca receptę, w przypadku gdy na recepcie nie wpisano, wpisano w sposób nieczytelny lub błędny:

  • może uzupełnić symbol państwa, w którym znajduje się instytucja ubezpieczająca
  • może uzupełnić numer karty EKUZ lub formularza E
  • może uzupełnić numer poświadczenia wydanego przez NFZ

Osoba wydająca lek zamieszcza te dane na rewersie recepty, składa swój podpis oraz przekazuje ten numer w komunikacie elektronicznym.


Pacjenci z krajów trzecich, spoza krajów EU/EFTA

Pacjenci z państw trzecich powinni okazać dokument potwierdzający posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego lub posiadać podróżne ubezpieczenie medyczne (polisę komercyjnego ubezpieczenia zdrowotnego na wypadek nagłych zachorowań i zdarzeń).

  • Obowiązek posiadania podróżnego ubezpieczenia zdrowotnego nakładają na nich przepisy Schengen oraz ustawa o cudzoziemcach
  • Pacjenci posiadający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce, którzy wykupili ubezpieczenie zdrowotne, legitymują się paszportem lub innym dokumentem ze zdjęciem
  • W miejsce oddziału NFZ na recepcie osoba wystawiająca wpisuje numer oddziału NFZ, w zależności od miejsca pobytu pacjenta w Polsce.

Pacjenci spoza UE/EFTA – Karta Polaka

Posiadacz Karty Polaka ma prawo do: korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w stanach nagłych, w zakresie określonym w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2018 poz. 1510), chyba że umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, przewiduje zasady bardziej korzystne.

Odpłatności na recepcie

Odpłatność leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobu medycznego, wpisuje się w sposób następujący:

  • Jeżeli lek, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrób medyczny występuje w wykazie produktów w jednej odpłatności, osoba uprawniona nie wpisuje odpłatności.
  • Jeżeli lek, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrób medyczny występuje w wykazie produktów refundowanych w więcej niż jednej odpłatności, osoba uprawniona:
    • Wpisuje symbol „P” w przypadku przepisywania tego produktu za najniższą odpłatnością wynikającą z wykazu.
    • Nie wpisuje poziomu odpłatności w przypadku przepisywania produktu za najwyższą odpłatnością wynikającą z wykazu.
    • Wpisuje odpłatność określoną w wykazie produktów:
      • B lub równoważne – dla produktu wydawanego bezpłatnie
      • R lub równoważne – dla produktu wydawanego za odpłatnością ryczałtową
      • 30% – dla produktu wydawanego za odpłatnością 30% limitu finansowania
      • 50% – dla produktu wydawanego za odpłatnością 50% limitu finansowania
      • 100% – dla produktu wydawanego poza zakresem refundacji.
  • Jeżeli lek, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrób medyczny jest przepisywany poza zakresem refundacji, osoba uprawniona wpisuje symbol „X” albo 100%.
  • W przypadku uprawnienia IB oraz leków sprowadzanych z zagranicy w ramach tzw. Importu docelowego, dla których została wydana decyzja o refundacji – nie ma wymogu wpisywania odpłatności.
Dodatkowe zapisy na recepcie

Na recepcie, poza danymi dotyczącymi przepisanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych, można dodatkowo zamieścić:

  • Polecenie pilnej realizacji przez zamieszczenie adnotacji „Cito” lub innej równoważnej.
  • Zastrzeżenie o konieczności wydania pacjentowi wyłącznie określonego produktu, przez zamieszczenie adnotacji „nie zamieniać” lub „NZ”, przy pozycji produktu, którego dotyczy.
Terminy realizacji recept

30 dni od daty jej wystawienia albo naniesionej na recepcie daty realizacji „od dnia”;

7 dni od daty jej wystawienia albo naniesionej na recepcie daty realizacji „od dnia” dla recepty na antybiotyki w postaci preparatów do stosowania wewnętrznego i parenteralnego;

120 dni od daty jej wystawienia na:

  • produkty lecznicze, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego sprowadzane z zagranicy dla pacjenta w procedurze importu docelowego;
  • produkty immunologiczne wytwarzane indywidualnie dla pacjenta;

30 dni od daty wystawienia recepty, na których przepisano preparaty zawierające środki odurzające grupy I-N lub substancje psychotropowe grupy II-P.

W przypadku realizacji recept na import docelowy wymagane jest również przedłożenie w aptece prawidłowo wypełnionego i potwierdzonego zapotrzebowania na lek, którego termin ważności nie może przekroczyć 60 dni od daty jego zatwierdzenia przez MZ.